Waarom zelf de voedingswaarde berekenen?
Als je slowjuicer thuiskok bent, wil je vaak weten hoeveel energie (kcal), suikers, vitaminen en mineralen er in een glas zitten. Dat helpt bij voedingsplanning, het beperken van verborgen suikers en het kiezen van ingrediënten voor specifieke doelen (bijv. meer ijzer of vitamine C). Laboratoriumanalyses zijn nauwkeurig maar duur. Gelukkig kun je met gewichten, betrouwbare voedingsdatabases en een paar rekenregels een goede schatting maken die voor dagelijks gebruik ruim voldoende is.
Wat heb je nodig: hulpmiddelen en bronnen
- Keukenweegschaal (grammen).
- Maatcilinder of maatbeker om de uiteindelijke sapvolume in milliliters te meten.
- Voedingsdatabase zoals de Nederlandse NEVO-tabel of betrouwbare internationale bronnen (bijv. USDA), en apps zoals Cronometer of MyFitnessPal voor eenvoudige berekeningen. Zie ook ingredienten en juiceopbrengst voor rendementstabellen.
- Notitieboek of spreadsheet om recepten en opbrengsten bij te houden.
Stappenplan: van ingrediënten naar voedingswaarden
1. Weeg je ingrediënten vóór het juicen
Weeg elk ingrediënt in grammen (bijv. 300 g appel, 200 g wortel). Noteer of je schil en kroontjes verwijdert — dat verandert de bruikbare massa en voedingswaarden.
2. Zoek de voedingswaarden per 100 g
Gebruik een voedingsdatabase om per ingrediënt de energie (kcal), koolhydraten (waaronder suikers), eiwit, vet en relevante micronutriënten per 100 g op te zoeken. Let op of de database waarden voor rauwe producten opgeeft (meestal het geval).
3. Bepaal de juiceopbrengst en extractie-efficiëntie
Niet alle voedingsstoffen in het hele stuk groente of fruit komen in het sap terecht. Met een slowjuicer is de opbrengst vaak hoger dan met een sapcentrifuge, maar sommige vezelgebonden stoffen en mineralen blijven in de pulp achter. Werk met redelijke aannames of meet zelf:
- Meet het volume sap dat je werkelijk krijgt (ml) en weeg indien mogelijk (1 ml ≈ 1 g voor sap).
- Gebruik categorie-gewijze efficiëntie: vruchten met veel sap (appels, peren) vaak 70–90% extractie; harde wortels 70–85%; bladgroenten en kruiden vaak 20–50%. Deze gemiddelden kun je verfijnen door meerdere batches te meten of informatie uit ingredienten en juiceopbrengst te gebruiken.
4. Reken uit hoeveel van elk ingrediënt in het sap zit
Er zijn twee praktische methoden:
- Direct meten: meet totale sapvolume en verhoudingen — als je éénbatches maakt, weeg de totale gebruikte massa en de uiteindelijke sapmassa; bereken verhouding sap/ruw en verdeel proportioneel over ingrediënten.
- Aannames gebruiken: gebruik per-ingrediënt extractiepercentages. Voorbeeldformule: massa van ingrediënt in sap = gewogen massa × extractiepercentage.
5. Bereken voedingswaarden voor het sap
Voor elk ingrediënt doe je:
Voedingswaarde in sap = (gewicht ingrediënt × extractie- of overdrachtsfactor) × (waarde per 100 g / 100)
Tel vervolgens alle ingrediënten bij elkaar op. Deel het resultaat door het totale sapvolume om per 100 ml te krijgen, of per portie (bijv. 250 ml).
Voorbeeldberekening
Stel: 300 g appel (52 kcal/100 g), 200 g wortel (41 kcal/100 g) en 50 g spinazie (23 kcal/100 g). Gebruik extracties: appel 80%, wortel 80%, spinazie 35%.
- Appel in sap: 300 × 0.80 = 240 g → energie: 240 × 52/100 = 124.8 kcal
- Wortel in sap: 200 × 0.80 = 160 g → energie: 160 × 41/100 = 65.6 kcal
- Spinazie in sap: 50 × 0.35 = 17.5 g → energie: 17.5 × 23/100 = 4.0 kcal
Totaal energie sap ≈ 194.4 kcal. Als dit 600 ml sap oplevert, is dat ≈ 32.4 kcal/100 ml (194.4 / 6). Per 250 ml portie is dat ≈ 81 kcal.
Let op: vitamine- en mineraalwaarden bereken je op dezelfde manier, maar houd rekening met afbraak (bijv. vitamine C gevoeliger voor oxidatie).
Rekening houden met micronutriënten en verliesfactoren
Sommige vitaminen (zoals vitamine C en folaat) zijn gevoelig voor licht, warmte en zuurstof en kunnen gedeeltelijk verloren gaan tijdens juicen en bewaren. Slowjuicers werken doorgaans met lagere snelheden en minder warmteopbouw, wat verlies beperkt, maar oxidatie blijft een factor. Gebruik voor micronutriënten een conservatieve correctiefactor (bijv. 70–90% behoud voor robuuste vitaminen, lager voor kwetsbare stoffen) of meet je sap kort na persen voor maximaal behoud. Meer achtergrond over waarom slowjuicen anders werkt vind je op wat is slowjuicen en werking van de persmechaniek.
Praktische tips om je schattingen te verbeteren
- Maak en documenteer meerdere batches van hetzelfde recept en bereken het gemiddelde. Zo krijg je je eigen betrouwbare extractiecijfers.
- Gebruik een digitale keukenweegschaal en meet het sapvolume direct — dat vermindert aannames.
- Houd rekening met verwijderde delen (pitten, schillen) en pas je voedingswaarden daar op aan.
- Gebruik handige tools zoals spreadsheets of apps (Cronometer) om snel berekeningen te doen en historische data bij te houden.
- Lees ook over sapopslag en houdbaarheid om nutrientverlies na persen te beperken: sap bewaren en houdbaarheid.
Beperkingen en wanneer je een laboratorium overweegt
Deze methode geeft een goede schatting maar geen absolute zekerheid. Variatie in rijpheid, herkomst en manier van snijden beïnvloedt resultaten. Voor commerciële verkoop of wetenschappelijk onderzoek zijn laboratoriumtests nodig. Als je thuis sappen wilt verkopen, lees dan eerst de praktische en wettelijke aspecten op thuis sap verkopen: wat je echt moet weten.
Samenvattend
Met eenvoudige meetinstrumenten, betrouwbare voedingsdatabases en redelijke aannames kun je thuis veel betere inschattingen maken van de voedingswaarde van je slowjuice. Weeg ingrediënten, meet het eindvolume, gebruik extractiepercentages en registreer je resultaten. Zo creëer je consistente, bruikbare voedingswaarden voor persoonlijke planning of het delen van recepten. Voor meer verdieping in ingrediëntenrendement en praktische juicetips zie ingredienten en juiceopbrengst en voor het voorkomen van verborgen suikers is te veel fruit in je slowjuice ongezond?.
Probeer het uit: maak één recept, meet alles nauwkeurig en bereken de waarden — na enkele keren heb je een betrouwbare methode voor al je favoriete sappen.
